Naaien met andere ogen over blind/slechtziend zijn en toch naaien

Als je googelt op blind en naaien dan krijg je alleen maar meldingen over blindzomen op de naaimachine en de blindzoomsteek maar ik wil het nu eens even hebben over de mogelijkheid dat blinden en slechtzienden ook kunnen naaien op een naaimachine. De afgelopen maanden heb ik een aantal keren Joan begeleid bij het naaien met de naaimachine en dat vond ik heel bijzonder. Soms komen die dingen op je pad en mijn ervaringen hiermee geef ik graag door aan anderen.

In 2017 ben ik gaan hardlopen als buddy bij Running Blind, eerst individueel en later bij de groepstraining. Bij deze groepstraining heb ik o.a. gelopen als buddy van Annemarie Nodeldijk. Zij is een modeontwerpster met een eigen tassenlijn Anniestijl , die blind is aan één oog en met haar andere oog slecht ziet (kokervisie). Haar hele verhaal kun je hier lezen klik. Annemarie geeft ook workshops waarbij mensen met een visuele handicap een touchbag oftewel een tas voor opvouwbare blindenstok maken. Voor mijn oriëntatie op (vrijwilligers)werk kwam ik nu als Atelier DJ bij haar terecht.

Joan – die vroeger heel goed kon naaien – wilde graag weer aan de slag om een kussen te maken. Ik zou haar dan daarbij dan begeleiden omdat ze blind is. Zo gezegd zo gedaan. Ik bereidde de workshop goed voor. Ik nam ik de maten van het kussen, maakte er een patroon voor werkte dat af met de lockmachine. Thuis ging ik met mijn ogen dicht voor mijn naaimachine zitten om me er een voorstelling van te maken hoe dit voor iemand is die niet kan zien.

Op de afgesproken dag gingen we aan de slag. Tevoren heb ik alleen gevraagd wat ze nog aan restvisus had en dat was niet veel. Annemarie maakte een paar foto’s maar ik was veel te druk bezig met de begeleiding om vast te leggen hoe het allemaal verliep. Ik was ook heel verbaasd hoe goed Joan kon naaien en hoe leuk ze het nog steeds vond. Het was een langwerpig kussen met twee ronde uiteinden. Joan kon door de locksteek op de randen goed voelen hoe ze de stof op elkaar moest houden. Zelfs de cirkel aan de uiteinden naaien ging perfect. Heel tevreden gingen we beiden naar huis. Dit smaakte naar meer.

Joan zocht in overleg met haar zus een leuk en haalbaal project uit. Ze had gekozen voor een ongewoon tasje in Japanse stijl. Na wat zoeken kwam ik achter een tutorial in het Portugees met foto’s en op grond daarvan ging ik aan de slag en maakte een proefexemplaar, maar daarover later meer. Eerst wil ik wat meer vertellen over hoe dat nou gaat blind naaien en begeleiding geven aan een blinde.

Blinden en slechtzienden willen zo zelfstandig mogelijk iets doen. Zoals iedereen hebben ze hun voorkeuren en je moet dus overleggen wat prettig voor hen is. Uitgebreid stil staan bij de blindheid wordt vaak niet op prijs gesteld. Ze zijn meer gericht op wat ze wel kunnen en wat ze op dat moment willen doen. Als begeleider was ik een beetje bang dat ze zich zou kunnen bezeren aan machine of strijkbout maar Joan legde me uit dat ze zelf ook heel goed kon uitkijken en opletten. Ik moest me daar vooral niet druk over maken. Bovendien kon ze al een naaimachine bedienen voordat ze blind werd. Ze had alleen maar mijn hulp nodig bij de dingen die ze niet kon zien. Ik hoefde haar alleen maar mijn ogen uit te lenen. Ze begon dus met het zelf strijken van de stof met de strijkbout, die ik op de goede temperatuur zette. Zij zet hem zelf aan en uit. Ik knipte het patroon legde het op elkaar zoals het gestikt moest worden.

Op de naaimachine die we gebruikten bij WMO Radar Rotterdam is een strook karton geplakt waartegen de rand van de stof wordt gehouden. De strook is bevestigd met schilderstape zodat deze gemakkelijk kan worden verplaatst als de naad breder of smaller moet zijn. Joan voelt met haar vinger waar het karton begint en met de andere hand houdt ze de stof recht. Ze zet zelf het voetje omhoog en omlaag op mijn commando. Ik leg de stof op de juiste manier klaar en zeg wanneer ze kan beginnen met stikken en wanneer ze moet stoppen. Ik eindig meestal door te zeggen nog 3 cm, nog 1 cm, nog … steken en wanneer ze kan achteruit stikken om af te hechten.

Joan trekt de stof recht

Joean voelt waar de kartonstrook loopt

Annemarie geeft op deze manier ook workshops aan blinden/slechtzienden die nog nooit met een naaimachine gewerkt hebben. Zoals ik al zei moet je blinden/slechtzienden niet alle werk uit handen nemen. Joan kon zelf de stof prima keren door het gat dat we open gelaten hadden. Ik had wel de hoekjes uitgedund en zij drukte ze verder mooi uit. Ik sloot de opening met een paar steekjes met de hand en zij ging weer aan de slag met de strijkbout. Ze beleeft ook meer plezier aan dergelijke detailhandelingen en voert ze zeer secuur uit.

Joan keert de stof
Joan strijkt een stuk netter dan ik

Maar niet alle naden van een patroon zitten aan de rand van de stof. Soms moet er een zoom gestikt worden of een andere naad. Ik had op internet naar oplossingen gezocht en besloten om het met schilderstape op de stof te plakken. Joan probeerde dit uit maar dit was niet goed te voelen. Op haar verzoek plakte ik er een extra stuk karton óp de stof waar ze het voetje tegenaan liet komen. Het karton onder de stof hebben we gewoon laten zitten. Ze hield nu twee vingers vlakbij de naald om te sturen. Eentje rechts van het voetje en eentje eronder. Met langzaam stikken lukte het prima om een mooie recht naad te krijgen. Ik had tevoren uitgelegd dat ze haar handen niet verder onder de machine mocht laten komen omdat ze anders tegen de naaldvergrendeling of de naald zelf zou kunnen komen.

Joan stikt een verbindingsnaad langs op de stof geplakte strook karton
Joan haalt de spelden er op mijn commando uit.
De eerste keer ging de naad niet mooi genoeg, daarom haalde ik hem uit.
Je ziet de afdruk er nog van zitten, maar die wordt weggestreken.
Stiksel door Joan nagenoeg recht met aan- en afhechting

Met Joan heb ik uitgebreid besproken hoe het dessin van de binnen en buitenstof moest vallen. Ze koos voor een gedicht en batikstof en koos ook voor de maat en de kleur van de knopen. Na het stikken van de tunnel heeft Joan de koorden erin geregen.

Joan rijgt de koorden erin

Het koord dat we hadden bleek te dik en te stroef te zijn, dus we hebben het tijdelijk vervangen door elastiek. Ik naaide de knopen op het tasje. Joan probeerde dit eerst zelf maar het was niet te doen omdat ze zichzelf steeds prikte maar ook omdat het vasthouden van een dunne naald zonder zicht heel moeilijk is. Je moet ook op het juiste moment doorduwen of juist straktrekken. Probeer het zelf maar eens uit en je snapt het meteen. Ook stikte ik aan de binnenkant van het tasje nog een paar hoekjes weg zodat deze kon staan. Dat was onmogelijk om op een goede manier uit te leggen. Bovendien moest dit door 4-dubbele stof gestikt worden met risico van een brekende naald dus dat heb ik gedaan.

Joans tasje voorzijde
Joans tasje zijkant
Joans showt haar zelfgemaakte tasje in Japanse stijl

We hebben samen twee maal twee uur nodig gehad om dit tasje te maken. Je moet heel rustig werken zonder haast en genieten van iedere stap. Op die manier is er voldoende tijd voor de blinde/slechtziende om de informatie te verwerken en om te kunnen zetten in actie. Tijdens het naaien zelf gaf ik alleen aanwijzingen ter instructie maar tussendoor praatten we over van alles, maar vooral over stofjes en zo natuurlijk. Ik zorgde ervoor dat ik uitgerust aan de begeleiding begon want je moet niet alleen op het patroon letten maar ook het geven van de aanwijzingen en steeds direct kunnen ingrijpen.

Het patroon voor het tasje vond ik beschreven in dit Portugese blog waarvoor een welgemeend ‘thank you Maria Elza for the idea and instructions ‘. Omdat het niet in een andere taal beschikbaar is en mensen het misschien naar aanleiding van dit blog zouden willen maken, geef ik hierbij mijn werkbeschrijving in het Nederlands met de foto’s van het tasje dat ik als proefmodel maakte. Ik maakte er eentje van 9 cm2 en eentje van 20 cm2 inhoud.

Het leukste is 2 verschillende soorten stof

Benodigdheden:

  • 2x 50 cm stof + naad grote tas en/of 2x 20 cm stof + naad kleine tas
  • 3 knopen
  • koord 75 cm grote tas en/of 50 cm kleine tas, als je de tas over je schouder wilt kunnen dragen heb je minimaal 100 cm nodig.
  • garen
  • papier voor patroon
  • evt. 2 koordstoppers of koordeinden
Stof gekeerd (nog niet gestreken)
  • Leg de stoffen met goede kanten op elkaar en stik rondom aan elkaar op een kleine opening na om de stof te kunnen keren. De naden hoeven niet te worden afgewerkt want die vallen aan de binnenkant.
  • Dun de hoekjes uit door ze schuin af te knippen.
  • Keer de stof, duw de hoekjes netje uit en strijk mooi glad.
Onzichtbaar opening dichten door steeds aan de binnenkant een steekje te pakken aan weerszijden
De draad aantrekken en je ziet niet meer waar het gat zit
  • Naai de opening netjes dicht, door op iedere kant een paar draadjes op te nemen aan de binnenkant net onder de gestreken vouw. Als je dit samentrekt kun je niet meer zien waar de opening zat.
Vierkantjes om langs te stikken
Gewoon rechtuit stikken
  • Knip voor de kleine tas een vierkantje van papier van 9×9 cm en voor de grote tas van 20×20 cm
  • Vouw de stof diagonaal dubbel. Let op de stof die je nu aan de buitenkant hebt zie je straks het minste.
  • Leg de vierkantjes tegen de stofvouw precies in het midden en stik aan weerszijden van het vierkantje een naad
Bovenpunt ombouwen en vaststikken

Zo zien ze er nu uit
  • Vouw de bovenste punt naar voren en stik vast zodat er een tunnel ontstaat. Doe dit aan beide kanten.
  • Vouw nu de linkerhoek naar de gestikte naad toe en strijk mooi plat. Idem aan de rechterkant.
  • Vouw een gedeelte van de bovenste punt naar beneden en strijk plat. Eerst liet ik het helemaal naar beneden doorlopen maar dat werd niet mooi. Bij papier gaat dat wel maar bij stof niet.
  • Zet de punten die in het midden van het tasje samenkomen eerst vast met een paar kleine steekjes. Doe dit ook aan de achterkant.
  • Zet dan de knoopjes op de gewenste plek. Let op dat je ze alleen door de bovenlaag van de stof vast zet. Ik had ze eerst in het uiterste puntje gezet maar heb ze later verplaatst omdat ik dat mooier vond.
Lekker knoopjes zoeken

Eerst had ik de knoopjes lager gezet, dit heb ik later veranderd
  • Keer het tasje binnenste buiten en vouw dwars op de onderkant een hoekje weg zodat het tasje kan staan. Probeer even met een speld uit dit uitpakt.
  • Bij het vast stikken van de hoeken is het het gemakkelijkste om halverwege te beginnen en de naaimachine achteruit te laten stikken. De stof verschuift dan minder snel. Daarna stik je de naad en ga je nog een stukje terug. Op de foto is dit duidelijk te zien.
De tasjes binnenstebuiten om de hoeken te kunnen afstikken
Hoe breder de hoek is die je afstikt hoe stabieler je tastje staat
  • Knip het koord dat je hebt door de helft.
  • Rijg een koord met behulp van een speld door beide tunnels.
  • Rijg het andere koord precies andersom door beide tunnels zodat aan beide kanten twee losse einden zijn.
  • Leg een knoop in de losse eindjes aan ieder kant en als je er dan aan trekt sluit het tasje.
Koordje erdoor halen met een speld
Bijna klaar, alleen nog de koordjes vastknopen
  • Je tasje is klaar. Ik gebruikte nog koordeinden om de knoop netjes weg te werken. Dat is niet helemaal gelukt omdat het koord dat ik tot mijn beschikking had een beetje dik was.
  • Ik ga deze tasjes gebruiken op vakantie om kleine spulletjes in te doen.
  • Ik heb nog plannen om wat oude shawls om te toveren tot een avondtasje. Hoe dunner de stof hoe soepeler het valt.
Vooraanzicht origamitasjes
Zijaanzicht origamitasjes

Zo hiermee heb ik de belofte ingelost om een blog te schrijven over onderwerp. Graag wil ik de Joan en de naaicollega’s bij WMO Radar in Rotterdam van de maandagmiddag/avond hartelijk danken voor de aanwezigheid, hulp en inspiratie. Ik hoop dat ik hiermee de slogan van Annemarie uitdraag: ‘creativiteit kent geen beperking’ !

10 reacties Voeg uw reactie toe

  1. Matroos Beek schreef:

    Ik vind het ongelooflijk knap hoe jij je inleeft en inzet voor deze vrouw. Het ontroert me. Ook dat je zelf eerst test hoe het voelt met de ogen dicht aan de naaimachine. Echt Dorothé, dit is zo mooi.
    Van jou zou ik toch graag les krijgen, met of zonder beperking.
    Goed bezig. Prachtig naaiwerk. Prachtig logje.

    1. djaktief schreef:

      Bedankt, maar wat Joan doet is veel knapper.

  2. Inge Wertwijn schreef:

    Mooi! Dat is iets wat je goed kan, je verplaatsen in iemand die functioneel gehandicapt is. Knap hoe je nieuwe mogelijkheden samen weet te creëren. Dat is wel iets waar je meer mee zou kunnen doen, misschien. In elk geval, een prachtig verhaal.

    1. djaktief schreef:

      Denken in mogelijkheden dat heb ik van blinden geleerd.

  3. Dat noem ik nu eens ‘iets met hart en ziel doen’.

    1. djaktief schreef:

      Door allebei en dat maakt het heel bijzonder.

  4. Gwennie schreef:

    Wat gaaf!! En wat mag het resultaat er zijn!! Mooi.

  5. tinyblogt schreef:

    Hey, ik ken helemaal niks van naaien maar alles van blinden en dat heb je goed gedaan zeg! Zo is het met bijna elke hobby: als je een begeleider hebt die het goed kan, en die het geduld heeft om het uit te leggen, én je bent voldoende gemotiveerd, dan lukt het wel. Schitterend!

    1. djaktief schreef:

      Dankje Tiny. Ik lees bij jou graag over wat jij voor blinden kunt doen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s