Kunst op de Noord/Zuidlijn

Twee 010-ers gingen samen met twee bijna 020-ers een dagje op pad om de kunst te bekijken in de nieuwe Noord/Zuidlijn. Doordat manlief ook vervoerskundige is en jarenlang bij OV-bedrijven heeft gewerkt, hebben we op allerlei plaatsen altijd met belangstelling het trams, metro’s en bussen bekeken en uitgeprobeerd natuurlijk.

Het was lastig om wat informatie vooraf te vinden want we wilden niet mee met een kant-en-klare excursie maar gewoon als reizigers de stations etc. ervaren en bekijken. Er zijn een paar krantenartikelen verschenen maar de meeste informatie vond ik op de website http://noordzuidlijn.wijnemenjemee.nl/kunst/ waar Manon Raats in 2016 een aantal artikelen schreef over de kunst op de Noord/Zuidlijn. Ik heb stukken uit die artikelen in dit blog gezet. Ze staan allemaal cursief gedrukt in het gewone lettertype ter informatie. In de artikelen van Manon staan ook foto’s van de kunstenaars. Als je op hun namen in de koptekst klikt (alles wat onderstreept is linkt altijd door naar iets anders) dan kom je bij hun eigen websites of op een link waar ik de meeste achtergrondinformatie over hen vond. Ik ga dat zelf ook nog lekker nalezen als ik dit blog klaar heb want ik vind het heel erg interessant. Daarom maak ik er ook een blog van als naslagwerk voor mezelf.

De foto’s zijn allemaal door mijzelf gemaakt gewoon met de smartphone. Alle foto’s heb ik gewoon groot gepubliceerd omdat ze anders vaak niet goed over komen bij anderen heb ik gehoord. Soms zet ik er een onderschrift bij en soms niet. Zoals je kon zien is dit stuk tekst in het groen oftewel ‘kleur 05481c’ volgens WordPress. Dat is dus mijn eigen verhaal en dat is om het te onderscheiden van de informatieve tekst van Manon zodat ik geen gedoe krijg met citeren. Ik wil nl. altijd recht doen aan het copyright van anderen want ik weet hoeveel tijd en inzet schrijven, maken en vastleggen kost. Ere wie ere toekomt. Groen is van mijzelf en de rest is van Manon. (Helaas is in de reader de kleuronderscheiding niet te zien maar wel de cursivering gelukkig, dus die zijn van haar).

Ik heb er bewust voor gekozen om eerst de foto’s te plaatsen van de stations zodat je eerst gaat kijken en dan pas informatie krijgt. In de praktijk op een station is dat heel lastig omdat je niet weet waar je moet kijken. Ik zou nooit achter de bedoelingen van de kunstenaars gekomen zijn als ik er niks over gelezen had en ik zou het ook minder gewaardeerd hebben omdat ik niks wist over de werkwijze.

Zuid

Op station Zuid is niks van kunst te vinden of wij hebben niet goed opgelet. Daarom maar even wat over de binnenkant van de metro. Het is één lange metrotrein waar je doorheen kunt lopen. Meer technische gegevens lees je hier. Ik vond het heel open en anders dan wat ik gewend ben in Rotterdam. Opvallend vond ik ook dat de deurontgrendeling. weggewerkt is achter een sticker. De stangen om je aan vast te houden vond ik heel praktisch want er passen zo veel meer handen op. De informatiepanelen zitten boven de deuren (zie kopfoto van het blog) maar ook in schermen boven de zitplaatsen zodat je beter geïnformeerd bent. Alle metro’s in de Randstad krijgen dezelfde kleur van het R-net. Ik vind de deuren met de lichtsignalering in groen en rood prachtig maar dat heb ik niet goed kunnen vastleggen op de foto. En de zittingen vam de bankjes zijn ook heel mooi en gelijk vandalismeproof.

informatie bij het instappen
informatie tijdens de reis
zitting metrobankjes

Europaplein

station Europaplein Een film zonder plot van Gerald van der Kaap (1959) | Brief Encounter

Bio: Gerald van der Kaap (1959) noemt zichzelf een non-genrekunstenaar. In zijn werk probeert hij dingen in gang te zetten die er nog niet zijn. Hij gebruikt daarvoor fotografie, bewegend beeld en nieuwe media in allerlei vormen. De combinatie van found footage, fotografie, tekstelementen en grafische vormen is daarbij kenmerkend. Gerald studeerde aan de Academie voor Beeldende Kunsten St. Joost in Breda. Hij maakte diverse kunstwerken voor de openbare ruimte, maar was en is ook actief als regisseur en producer van televisieprogramma’s, als uitgever van een tijdschrift en als VJ (’00-Kaap’) bij feesten, concerten en andere evenementen.

  • Voor metrostation Europaplein ontwierp Gerald van der Kaap een filmisch kunstwerk. Een gestolde beweging, die van twee kanten op je af golft.
  • De film noir is een belangrijke inspiratiebron. Gerald: “In die films komen de hoofdrolspelers elkaar nogal eens op een station tegen. Kort daarna blijkt de man dan vaak een moordenaar te zijn. Ik was er niet op uit om zo’n scène te reproduceren, dat vond ik niet interessant. In plaats daarvan wilde ik mijn eigen film maken. Een film die nog niet bestaat. Een non-plotfilm.”
  • Over de volle lengte van de perronwanden strekt zich de tekst ‘I want a permanent wave’ uit. Gerald: “Als VJ heb ik die zin jaren geleden gebruikt in een videopanorama, tijdens een groot feest in de RAI. Hij schoot me opeens weer te binnen. Het komt uit een oud Engels reiswoordenboekje, waarmee je bij de kapper kunt zeggen dat je een permanentje wilt. Maar ik lees het anders: het verlangen naar permanente beweging.”
  • Op de wanden van het metrostation zijn straks de hedendaagse versies van prinses Europa en de Griekse oppergod Zeus te zien, tegenover elkaar. Gerald: “Ze zien elkaar, hij zwaait en bij de noordelijke uitgang van het station komen ze heel even samen. Een vluchtige ontmoeting in een ijssalon. In een perrontegel wordt een Griekse twee-euromunt bevestigd. Op die munt staat Zeus die in de gedaante van een stier Europa ontvoert. Leerlingen van Rembrandt deden zoiets ook wel eens, in zijn atelier. Schilderden ze voor de grap een muntje op de grond en die ouwe Rembrandt probeerde dat dan op te rapen. Hier is de euromunt misschien wel het belangrijkste detail. Ik bedacht het in de tijd van de eurocrisis, maar nu zou het over migratie kunnen gaan. Zeus dook met Europa de zee in en zwom in drie dagen naar Griekenland. Vanuit Syrië.”

In het begin wisten we niet zo goed waar we moesten kijken. We zochten de figuren die in de beschrijving stonden en de euromunt. Ik heb er maar een paar foto’s gemaakt omdat ik het verhaal niet begreep. Er is ook een hele grote foto van een schoen maar die was wazig geworden dus die heb ik maar niet in het blog gezet. Het paars maakt het wel een fleurig station maar wel erg clean. De filmstills zijn mooi maar ze brengen geen sfeer zoals dit soort foto’s in een een kroeg zouden doen. Misschien dat het heel anders is in een drukke ochtendspits. Ik had hier nog geen stationsnaam vastgelegd. Op dat idee kwam ik later pas.

De pijp

Op de bovenste grijze buis loopt het andere metrospoor

station De Pijp De kleuren van De Pijp sijpelen door van Amalia Pica (1978)

Bio: De in Argentinië geboren Amalia Pica (1978) stelt in haar werk liever op een bescheiden toon intrigerende vragen dan onwrikbare antwoorden van de daken te schreeuwen. Amalia is geïnteresseerd in de afstand tussen zender en ontvanger en de misverstanden en het onbegrip die daar het gevolg van kunnen zijn. Ze heeft een bijzondere belangstelling voor de manier waarop kinderen de wereld zien. De slingers van vlaggetjes en de kleuren die eruit voortkomen zijn in de loop van de jaren uitgegroeid tot haar handelsmerk. De vlaggetjes vormen tot op de dag van vandaag een herkenbaar element in haar werk.

  • De Pijp is een van de meest dynamische plekken van Amsterdam. Een chaotisch genoegen, dag in dag uit. Amalia Pica zag het als een bijzondere uitdaging om het nieuwe metrostation te doordrenken met de kleuren en de beweeglijkheid van de wijk, waar ze ooit zelf woonde.
  • Haar werk is het meest abstracte van de Noord/Zuidcollectie en dat is een bewuste keuze. De sporen lopen er boven elkaar, het station is langgerekt en smal. Amalia wil daarom dat het werk zich vooral niet opdringt aan de reiziger.
  • Amalia: “Ik wil dat de kleuren bijna ongemerkt naar beneden sijpelen. Bij het maken van het originele aquarel hebben we de verf langzaam op een vel papier laten druipen van tien meter breed. Met plantenspuiten hielden we het papier vochtig. We zijn er dagen mee bezig geweest.”
  • Voor het definitieve werk op de perronwand is de aquarel tien maal vergroot. Daarbij hield Amalia met name scherp in het oog dat het authentieke handwerk niet verloren ging in de digitalisering.
  • Amalia: “Om het effect van een aquarel te behouden, moeten de details kloppen. Kleine verdichtingen in de verf, die kenmerkend zijn voor een aquarel, zorgen ervoor dat het werk tot leven komt.”
  • De gedachte dat de kleuren van de wijk doorsijpelen in het metrostation, komt al in het entreegebied tot leven. Daar zijn twee geabstraheerde vlaggenslingers te zien, die de suggestie wekken dat ze de bron zijn van wat je beneden tegenkomt.
  • Amalia was terughoudend bij het ontwerpen van het kunstwerk en is dat ook wanneer het gaat om wat ze wil bereiken. Haar werk is geslaagd als het een gevoel weet over te brengen. Als mensen zich nét iets lichter en gelukkiger voelen zodra ze naar buiten lopen, zonder dat direct te relateren aan het kunstwerk dat ze hebben ervaren.

Station de Pijp is het diepste metrostation van Nederland las ik hier. Nou dat klopte wel want er waren enorme lange roltrappen. Bij de andere stations heb ik zoveel mogelijk de vaste trap genomen om nog een beetje te trimmen, maar hier ontbraken die. Ik vond de schildering heel er mooi en ik werd er inderdaad een beetje door opgelicht. Verder vond ik opvallend dat overal de naam ‘de pijp’ op de tegels stond maar omdat je ook die reusachtige grijze ankers ziet die de boel bij elkaar houden is dat ook wel weer grappig. Later zag ik op andere stations dat op de muren de stationsnamen werden vermeld.

Vijzelgracht

station Vijzelgracht Hoog, reiziger, kijk omhoog! van Marjan Laaper (1971) | Ramses Shaffy, levenslijnen

Bio: Marjan Laaper (1971) studeerde aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam, het Maryland College of Art in Baltimore en de Rijksakademie in Amsterdam. Haar werk is te zien in diverse tentoonstellingen en in de openbare ruimte, zowel in Nederland als daarbuiten. Marjan past in haar werk vaak film- en videotechnieken toe, waarbij haar projecties en installaties actief communiceren met de omgeving en de toeschouwer. Alledaagse beelden en ervaringen figureren in haar werk, maar ook de natuur speelt regelmatig een rol.

  • Het begon in de kroeg. Twee vrienden filosofeerden over de mogelijkheid om van metrostation Vijzelgracht een tastbare herinnering te maken van acteur, chansonnier én buurtbewoner Ramses Shaffy. In no time kwam het Ramses Shaffy Art Project van de grond en was er een prijsvraag waar honderden kunstenaars aan deelnamen. De jury koos voor het ontwerp van Marjan Laaper.
  • Marjan: “Ik kende wel wat liedjes van Ramses, maar een kenner of een fan was ik niet. In zijn biografie las ik hoe hij als jochie van zes op een trein naar Nederland werd gezet, in een kindertehuis terechtkomt en het dan toch nog heel ver schopt. Ik vond het inspirerend hoe toeval, keuzes en ontmoetingen je lot bepalen. Zo kwam ik uit op levenslijnen, een mooie link met de metro.”
  • Op een glazen wand van 13 bij 23 meter die schuin boven de roltrappen hangt, vormen 28 lijnen van LED-licht langzaam een portret. De lijnen staan voor 28 mensen die een rol hebben gespeeld in Shaffy’s leven.
  • Marjan: “Een fan zal het leuk vinden om Ramses te zien. Maar omdat het abstract begint, kun je ook iets vinden van de kleuren en de vormen. Ik zou het mooi vinden als mensen de levenslijnen zien en een verbinding maken met hun eigen leven. Waar ga ík naar toe, welke keuzes maak ík? Je hoeft Ramses Shaffy niet te kennen om daarover na te denken. Levenslijnen die iemand vormen, dat is een universeel idee.”
  • De totstandkoming van het kunstwerk vormt al een levenslijn op zichzelf. Marjan: “Na de jaren waarin je vooral veel vergadert, is het mooi om op de bouwplaats aan het werk te gaan. Ik heb een fantastisch team om me heen, met mensen die alles van verlichting weten én van de materialen. Het is te gek als je het punt bereikt waarop alle neuzen dezelfde kant op staan.”

Van het station herinner ik me alleen maar de kleurrijke afbeelding in neon van Rames Shaffy. Wij hebben een hele tijd staan kijken naar de verschillende lichtlijnen die verschijnen en verdwijnen om uiteindelijk een geheel portret te worden. De gedachte erachter vind ik heel erg mooi. Ik denk nu ook meer na over de ontmoetingen en mensen die mijn levenslijnen bepaald hebben en dat nog zullen doen. Maar ik vraag me af hoeveel tijd je daarvoor hebt als je ’s ochtends vroeg of ’s avonds in de spits op pad bent. Ik werd nog aangesproken op de betekenis van het kunstwerk door toeristen terwijl we zelf aan sightseeing deden.

Rokin

Vanuit de lift genomen

station Rokin Archeologische vondsten terug onder de grond van Daniel Dewar (1976) & Grégory Gicquel (1975)

Bio: Sinds ze elkaar in 1997 tegenkwamen, werken Daniel Dewar (1976) & Grégory Gicquel (1975) ononderbroken samen. Ze maken beelden en reliëfs waarin de ontwikkeling van amateurisme naar vakmanschap en expertise een terugkerend element is. Tegendraads is ook het uitgangspunt van Daniel en Grégory om tijdens de uitvoering van hun ontwerpen niets uit te besteden en álles eigenhandig tot stand te brengen. Gecombineerd met hun voorliefde voor uitvergroting levert dit internationaal geliefd werk op dat tegelijkertijd grof en groots is. Grappig en grotesk. Geschift en geniaal.

  • Bouwen aan metrostation Rokin betekende graven in het verleden en een inspiratiebron voor kunstenaarsduo Daniel Dewar & Grégory Gicquel. Daniel: “We voerden intrigerende discussies met de archeologen die hier zo’n 700.000 voorwerpen vonden. Ons werk vormt een aanvulling op de vitrines met archeologische voorwerpen die tussen de roltrappen komen, maar is volledig autonoom. Maar de twee werken hebben wel een relatie met elkaar. Ze laten allebei een complex beeld zien van onze samenleving, van onze cultuur. De vitrines tonen allerlei voorwerpen die stille getuigen zijn van het verleden. In ons werk op de perronwanden beelden wij ook uiteenlopende objecten af, maar die tonen juist het heden.” Mozaïeken
  • In de periode waarin Daniel en Grégory nadachten over hun ontwerp, werkten ze aan een groot wandtapijt voor het Centre Pompidou in Parijs.
  • Grégory: “Daar ontdekten we dat het interessant was om dingen en dieren extreem uit te vergroten. Voor de perronwanden van de metro besloten we dat te doen door mozaïeken te maken van een ongewoon formaat. Door die monumentale omvang heeft het werk geen begin of eind, je ziet maar één fragment tegelijk. Als reiziger verlaat je het station Vrijgevig
  • Zowel de tentoonstelling van de archeologische vondsten als de mozaïeken van Daniel en Grégory plaatsen simpele objecten in een andere context.
  • Grégory: “Alledaagse dingen kunnen uniek en mooi zijn. Dat laten we zien. In het metrostation hebben wij voor onszelf een eenvoudige opdracht: we moeten de reiziger voorzien van een mooie en veelzijdige omgeving. Als kunstenaar moet je vrijgevig zijn. In dit geval zijn we dat samen met veel anderen.”

Als je op dit metrostation moet wachten dan is het geen straf. Hier is zoveel te zien. Allerlei voorwerpen die heel groot zijn afgebeeld en waar je soms eerst moet puzzelen om erachter te komen wat het is. Soms wordt het voorwerp ook ondersteboven of liggend afgebeeld. Wij konden niet op de naam melodica komen voor het instrument (achteraan op de foto met de schoen). De kunstenaar is er zeker in geslaagd om te laten zien dat alles een schoonheid heeft. In de vitrines liggen dus voorwerpen die gevonden zijn door de archeologen bij het graven van de tunnels. Je komt er langs met de roltrap of met de lift waardoor je ze niet zo goed kunt bekijken. Er liggen series van dezelfde voorwerpen wat wel weer een mooi zicht geeft. De kunstenaars laten je echt op twee verschillende manieren kijken. Natuurlijk wilde ik ook even op de foto met de naaimachine. Die ga ik denk ik nog wel gebruiken voor de website van Atelier DJ

Centraal station

Op het Centraal Station zijn twee kunstwerken te bewonderen: eentje (weerstation) als je net uit de metro stapt en de roltrappen neemt omhoog en eentje (bloemblaadjes) in de hal boven

Centraal Station Het Centraal Station wordt een weerstation van David Claerbout (1969) | The Weather Engine

Bio: David Claerbout (1969) heeft zijn wortels in de schilderkunst, maar verlegde zijn aandacht al snel naar fotografie, video en animatie. De belangstelling voor zijn werk is groot en internationaal. Door beelden digitaal te manipuleren, speelt David met begrippen als tijd, herinnering en (al dan niet subjectieve) waarneming. De beleving en besteding van tijd is in zijn werk een steeds belangrijker thema geworden. Tegenover de overdaad aan prikkels die de massacultuur ons voorschotelt stelt hij ervaringen waarin actie en opwinding juist niet of nauwelijks aanwezig is.

  • De weersverwachting krijgt een nieuw gezicht. Op het perron van de ‘kathedraal’ laat het weer van morgen zich zien op een 27 meter breed scherm, bedacht door kunstenaar David Claerbout.
  • David: “We tonen een klassiek Nederlands landschap met een sterk perspectief: een kanaaltje, bomen, een dijk. Het scherm gaat fungeren als een venster. Bij regen wordt het nat, is het mistig, dan beslaat het glas.”
  • Met The Weather Engine krijgt het Centraal Station er ook een permanente bewoner bij. In het landschap neemt een man zijn intrek, die het dagelijks onderhoud voor zijn rekening neemt. Voor het motion capture personage stond David Claerbout zelf model.
  • David: “Die man gaat jaar in jaar uit op een heel klungelige wijze voor de omgeving zorgen. Hij maait het gras met een schaartje en voorkomt een overstroming met een emmertje. Dat zie je in realtime gebeuren. Met voldoende geduld lukt alles.”
  • Actie en spektakel moet de metroreiziger vooral niet verwachten. The Weather Engine biedt juist tegenwicht aan de constante opeenvolging van gebeurtenissen in de populaire beeldcultuur.
  • David: “Ik voer de verveling op als methode om te reageren op de overprikkeling van onze zintuigen. Mijn werk is een tegenpool van een tijdperk waarin je altijd tijd tekort komt. Voor mij is verveling niet negatief. Een mens dat zich verveelt, is een echt mens, een mens van vlees en bloed. Het Centraal Station is daar een perfecte plek voor, want je bent er tussen twee evenementen in. Het ideale moment van verveling. De figuur die als een publiekswerker het landschap onderhoudt is een spiegeling van de persoon die op de metro staat te wachten. Ik hoop dat mensen die regelmatig de metro gebruiken zich gaan realiseren dat er achter het scherm iemand lééft. Iemand zoals jij en ik.”

Als je het perron op loopt vanuit de metro dan zie je niks, maar als je het station binnenkomt dan zie je bovenaan dus die lange balk als je een van de vele roltrappen neemt. Het lukte niet om dit goed te fotograferen. Je kunt het beste even op deze link klikken dan zie je er een paar stills uit dit videowerk. De kleuren zijn in het echt heel anders dan op mijn foto. Ik kan me wel vinden in de gedachte van de kunstenaar dat er teveel prikkels zijn, maar ik vrees dat zijn kunstwerk te onopvallend is zodat mensen nog strakker op hun smartphone zullen turen. Maar op de roltrap moet je ook altijd een beetje opletten, dus misschien wordt zijn kunstwerk dan toch wel gezien. Ik vond het wel mooi.
Hieronder meer over het tweede kunstwerk. Er is ook nog een meer kunst maar die is in de gang naar de andere metro dus die laat ik nu maar even buiten beschouwing want die hoort niet bij de Noord/Zuidlijn.

Centraal Station metrohal 100.000 tulpenblaadjes verbinden Amsterdam met Sumatra van Jennifer Tee (1973) | Tulpen Palepai

Bio: Jennifer Tee (1973) laat zich als kunstenaar niet in een hokje plaatsen. Met groot gemak beweegt ze zich van beeldhouwwerk naar installaties en van performance art naar fotografie en collages. Daarbij creëert ze regelmatig historische en spirituele referenties om het heden en het alledaagse van een nieuw perspectief te voorzien. Jennifer is niet bepaald honkvast en maakt graag gebruik van lokale materialen, ambachten en technieken. Haar werk heeft vaak betrekking op het grensgebied tussen de zichtbare werkelijkheid en de denkbare mogelijkheid. In haar eigen woorden: the soul in limbo. Jennifers werk is te zien in steeds meer musea en galeries in binnen- en buitenland.

  • In de Tulpen Palepai komen voor Jennifer Tee veel persoonlijke verhalen samen. Haar grootvader en overgrootvader zaten in de tulpenhandel en als kind kwam ze vaak in de bollenstreek. “Ik werk graag met materialen die zelf al een verhaal vertellen. Hier zijn dat de tulpenblaadjes.”
  • Toen ze ceremoniële kleden ontdekte met schepen erop, werd het verhaal nóg persoonlijker. Jennifer: “De Palepai komt uit Indonesië, waar mijn vader geboren is. In 1950 kwam hij per schip hierheen, met zijn ouders en zijn zus.”
  • De Tulpen Palepai bevat een scheepslading aan verhalen. De details zijn zo talrijk, dat je als bezoeker van het Centraal Station elke dag iets nieuws zult ontdekken. Jennifer: “De schepen begeven zich van de wereld die we kennen naar een andere, onbekende wereld. In een Palepai is vaak een spiegeling te zien, van onderwereld en bovenwereld. Dat raakt ook aan de actualiteit. Veel mensen wagen zich aan een overtocht met een onbekende bestemming. Sommigen redden het, anderen niet.”
  • Jennifer gebruikte 100.000 tulpenblaadjes voor het werk. Ze maakte daarvoor afspraken met vijftien verschillende kwekers. De tulpen werden naar een speciaal gehuurde studio gebracht, waar zes kunstenaars de blaadjes plukten, op kleur en grootte selecteerden en droogden in een speciale cabine. Jennifer: “Ik heb ook tulpen gekregen van de Hortus Bulborum in Limmen. Onder andere de Rembrandt Tulp. Die speelde een hoofdrol in de Tulpenmanie, in de zeventiende eeuw, toen handelaren astronomische bedragen betaalden voor tulpen en tulpenbollen.”
  • Op het Centraal Station zal een zorgvuldig ingescande print van de Tulpen Palepai te zien zijn. De echte tulpenblaadjes zouden in de loop van de tijd te veel kleur verliezen. Enkele grote musea hebben belangstelling getoond om het originele werk tijdelijk te tonen.

Als je er naar toe loopt dan denk je oh wat simpel en wat recht toe recht aan… zeker etnische kunst of zo…. maar dan kom je dichterbij en dan zie je de veelkleurigheid. En je wordt nog meer het kunstwerk ingetrokken en dan zie je alle nuances en tekeningen en dan besef je dat de kunstenares geschilderd heeft met bloemen. Normaal moet je verder van een schilderij af gaan staan om het goed te kunnen beoordelen maar hier is dus het omgekeerde het geval. Hoe dichterbij hoe meer je ziet.

Wij kozen ervoor om hier onze tocht even te onderbreken en gingen een hapje eten aan de IJkant van het Centraal Station. Dan moet je dus wel even uitchecken. Tot nu toe konden we alle kunst in de zelfde reis bekijken.

Noorderpark

De Cobra zo wordt deze overkapping genoemd
Het perronmeubilair is ook erg strak vorm gegeven
Na het uitchecken een stukje wandelen
Klapbrug over Noordhollands Kanaal pal naast metrostation Noorderpark

station Noorderpark De Poorten van Noord van Margit Lukács (1973) en Persijn Broersen (1974) | De Poorten van Noord

Bio: Margit Lukács (1973) en Persijn Broersen (1974) gaan als kunstenaarsduo veelvuldig en veelzijdig op zoek naar de verbinding tussen traditionele decoraties en hedendaagse beelden en technieken. Hun werk is onmiskenbaar eigentijds en direct, waarbij ze romantische, uitbundige en theatrale effecten niet schuwen. Margit en Persijn houden zich niet alleen bezig met ruimtelijk werk, maar ook met architectuur, mode, video, animatie en zelfs behang. Hun werk is al in veel verschillende landen te zien geweest, zowel in musea en galeries als op filmfestivals en televisie.

  • Wie straks de metro neemt naar Noord, komt voorbij het IJ boven de grond en ziet als éérste de Poorten van Noord, het kunstwerk van Margit Lukács en Persijn Broersen.
  • Zeven verschillende poorten glijden aan je voorbij. Ze laten een ontwikkeling zien, van opbouw naar afbraak.
  • Margit: “Het is een filmische ervaring. Als je de poorten voorbij ziet komen, kun je ze beschouwen als de verschillende stadia van verval, maar ook als groei. Wanneer je iets bouwt, schep je tegelijkertijd een ruïne. Nieuwe gebouwen hebben betekenis voor een stad, maar oude bouwwerken ook.”
  • Veel woningen ten noorden van het IJ dateren uit het begin van de twintigste eeuw, toen de Amsterdamse School zijn hoogtijdagen kende. Bakstenen gevels, poortjes, mozaïeken en ornamenten bepalen het beeld.
  • Persijn: “De gedachte achter die architectuurstroming was om mensen trots te laten zijn op hun woonomgeving. Het zijn heel eenvoudige huizen, die iets sprookjesachtigs hebben. Het laat zien dat kunst ook in het dagelijks leven van gewone mensen een rol kan spelen. Dat is een romantische gedachte, die dicht bij ons hart ligt. De bouwvakkers die in Amsterdam Noord aan de huizen hebben gewerkt, waren kunstenaars in metselwerk. Door het gebruik van bakstenen zoeken wij de verbinding met de huizen en de mensen van de buurt.”
  • Ieder bouwwerk wordt in de loop van de tijd overwoekerd. Bij de Poorten van Noord is dat proces al vanaf het begin zichtbaar. Niet door gras, klimop of struiken, maar door betonnen polygonen. De veelzijdige, kristalachtige vormen uit de wereld van het computerdesign lijken bezit te nemen van de uit baksteen opgetrokken poorten.
  • Margit: “De Poorten van Noord verwijzen naar het verleden én naar de toekomst. We hebben patronen uit Tetris-games en uit Minecraft toegepast, daardoor ziet het er tegelijkertijd oud én futuristisch uit. Net als Amsterdam Noord; een oud stadsdeel, dat enthousiast bouwt aan de toekomst.”

Van dit kunstwerk kun je niet zoveel zien. Je raast erlangs als je onder de grond vandaan komt. Het heeft wel een ruimtelijk effect maar als je niet oplet ben je er al voorbij. We liepen naar het eind van het perron toe om foto’s te maken maar dat was lastig omdat we ’s middags tegenlicht hadden. Onder de grond heb je daar geen last van. Ik vond het een mooi geheel omdat ik er ook dat groen en die bloemen bij zag. Jammer dat je er niet tussendoor mocht lopen om even tegen die pilaren te leunen of om op die sokkel even te mijmeren.

Noord

Onder station Noord. Hoe zou het hier ’s avonds zijn, gezien de tl-balk?

Station Noord Een vrolijk monument voor een bedreigd landschap van Harmen Liemburg (1966) | Flyways, Fragmented

Bio: Harmen Liemburg (1966) begon zijn loopbaan als cartograaf en kwam door het plakken van popaffiches en een baan bij een ontwerpbureau in aanraking met zeefdruk en grafisch design. In 1998 studeerde hij af als grafisch ontwerper aan de Gerrit Rietveld Academie. Hij maakt zowel autonoom werk als ontwerpen in opdracht. Zijn werk is al eerder geïntegreerd in architectuur, bijvoorbeeld bij het Belastingdienstkantoor in Apeldoorn en zwembad Fletiomare in Utrecht. Als basis voor zijn werk selecteert hij illustraties en ander, vaak alledaags beeldmateriaal. In zijn ontwerpen krijgen die beelden een nieuwe betekenis.

  • Station Noord grenst aan het groene, weidse en waterrijke landschap van Noord-Holland. Als je op je tenen gaat staan, kijk je uit over de weilanden, rietkragen, ringvaarten en sloten.
  • Kunstenaar Harmen Liemburg: “Ik dacht bij de stadsrand meteen aan al die vogelsoorten, waarvan sommige permanent in het gebied wonen, terwijl andere er alleen in zomer of winter zijn. Net als de reizigers in de metro: bewoners en forensen, maar ook dagjesmensen en buitenlandse toeristen.”
  • Onder de overkapping van het bovengrondse station Noord strekt zich het perron uit: 130 meter lang en 17 meter breed. Het kunstwerk van Harmen beslaat een groot deel van dat oppervlak. Een vloertekening van deze omvang en detaillering, zonder repeterende patronen, bestaat nog nergens. Harmen: “Het is eigenlijk een gigantisch stripverhaal. Zo is het weliswaar niet bedoeld, maar de afbeeldingen sluiten wel op elkaar aan. Als kijker stap je van het ene thema naar het andere.”
  • De tekening bestaat uit witte lijnen tegen een antracietkleurige achtergrond. Voor elke vloertegel moet een lichte tegel worden gesneden én een donkere.
    Harmen: “De perronvloer begint aan de noordkant met ganzen die ‘s winters vanuit het koude noorden hierheen komen en eindigt in het zuiden met bijvoorbeeld gierzwaluwen en grutto’s, die hier ‘s zomers zijn en daarna naar Afrika trekken. Daartussenin vind je vogels die hier het hele jaar voorkomen, maar ook thema’s, zoals het kijken naar vogels en de jacht van vogels onderling.”

Ik was verbaasd over dit station. Aan een kant was het zo strak en stylisch qua vormgeving en op de grond stonden allemaal tekeningen waarvan je in eerste instantie de logica niet begreep. Ik vond het wel heel mooi en besefte ook hoe bewerkelijk het is geweest omdat iedere tegel 2x moest worden gemaakt (wit en zwart). Het is een station waar je wel afleiding kunt vinden tijdens het wachten.

Bij het naar beneden lopen van het station krijg je weer het gevoel van een ouderwetse stationsoverkapping maar dan met een upgrade naar deze tijd. Ik ben ook heel benieuwd hoe die twee laatste stations er in het donker uit zien en hoe ze verlicht zijn.

Wij zijn van Station Noord naar Noorderpark teruggereisd met de metro en bij Noorderpark hebben we even een stukje gewandeld naar het IJ en een drankje gedaan. Daarna met de pont over weer de Noord/Zuidlijn genomen vanaf CS en terug naar Amsterdam Zuid en het laatste stukje met de bus naar Amselveen. In totaal heb ik € 7,22 betaald voor de hele dag reizen (vanaf Amstelveen – Amsterdam station Noord vv).

Nou dat is een heel verhaal geworden zo ons dagje Amsterdam. Ik heb het opgeschreven omdat ik het anders te snel zou vergeten want zelfs na een paar dagen haalde ik al dingen door elkaar. Maar ik wil ook mensen inspireren om zoiets een keer te doen. Of als je toch in Amsterdam bent een keertje rond te kijken als je op een van die stations komt. Musea zij mooi, maar dit vond ik ook prachtig.

14 reacties Voeg uw reactie toe

  1. Matroos Beek schreef:

    Vergeef me dat ik niet alle tekst kon lezen, maar van de foto’s heb ik echt genoten. Daar zitten veel juweeltjes tussen!

    1. djaktief schreef:

      Het is teveel tekst maar als je wat meer wil weten kun je het ertussen zoeken

  2. AnneMarie schreef:

    Heb met plezier alle foto’s bekeken. Je hebt er vee energie in dit blog gestoken.

    1. djaktief schreef:

      Klopt ik heb mijn eigen naslagwerk ervan gemaakt. Ik vond het fantastisch interessant nl.

      1. AnneMarie schreef:

        Als jijnhet zo jjnteressant vond dan moet ik het toch even iets beter bestuderen. Dan zit er wel iets bijzonders achter.

      2. djaktief schreef:

        Ik denk dat als je er bent dat het dan pas gast leven. Ik heb dat ook met reisgidsen. Pas als ik er ben spreekt het me aan

      3. AnneMarie schreef:

        Ja dat klopt. Deze keer heb ik me aardig ingelezen en dan is het helemaal een feestje om in het echt te zien waarover je gelezen hebt.

  3. Ik ben blij dat Bea en AnneMarie eerlijk hebben verteld dat ze enkel de foto’s grondig hebben bekeken. Zelf begon ik we lte lezen, maar legde dit stil toen de tekst té lang begon te worden. Jullie hebben heel mooie stations en trein/metrostellen. Op dat vlak zijn de onze toch wel serieus verouderd.

    1. djaktief schreef:

      Foei toch Paul dat je niet alles gelezen hebt 😉 Als je het in het echt ziet dan gaat de de achtergrond je pas wat zeggen. Dus als je er eens bent dan denk je: ‘ ik heb erover gelezen, even opzoeken….’ en dan is mijn stuk er nog.

      1. Ik weet je terug te vinden, dan.

  4. Rob Alberts schreef:

    Ook ik heb de teksten overgeslagen.
    Veel van de uitleg heb ik als Amsterdammer eerder en elders al gekregen.
    Jouw foto’s zijn goed gelukt. Ik heb er met plezier naar gekeken!
    Ook ik maakte zo’n uitgebreid uitstapje voor deze nieuwe Metrolijn.

    Jaren terug reisde ik van Nijmegen naar Amsterdam om de Gaasperplaslijn zo te bekijken en te bewonderen.

    Met een bevriende persfotograaf maakt ik eens een uitstapje om de kunstwerken van de metrostations in Amsterdam-ZuidOost te bekijken.

    Ergens op het internet is dat artikel vast nog wel te vinden.
    Zoals er ook verschillende foto’s van mij op het internet staan van deze zoektocht.

    Ik schreef er zelfs een blogpost over: https://robalberts.wordpress.com/2014/06/20/ov-chipkaart-tijd-kost-geld/

    Vrolijke groet,

    1. djaktief schreef:

      Oh leuk, ik ga dat zeker lezen. Ik heb die teksten ook ingevoegd omdat ik heb gemerkt dat veel url’s in de loop der tijd verdwijnen of veranderen. Zo heb ik lekker alles bij elkaar

  5. Kakel schreef:

    Wat veel verschillen in ruimte en licht van de verschillende stations. Die van Ramses heb ik helemaal gelezen. Heel apart om te lezen dat het tijdlijnen zijn, of althans, dat was het idee van de makers.
    Genoten van je foto’s, Dorothy!

    1. djaktief schreef:

      Dankje, ik vond het ook heel interessant.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s